دلیل حصول توافق هسته ای تغییر رویکرد مذاکراتی از جانب طرفین بوده است

دلیل حصول توافق هسته ای تغییر رویکرد مذاکراتی از جانب طرفین بوده است

یک کارشناس امور بین الملل دلیل حصول توافق میان ایران و گروه 1+5 را تغییر رویکرد یا متدولوژی مذاکراتی از جانب طرفین مذاکرات دانست و تصریح کرد: برجام بر اساس مدل مذاکراتی ‘اصول محور’ که فعلاً به عنوان معتبرترین و علمی ترین روش مذاکراتی در دنیا شناخته می شود، حاصل شد.
[دلیل حصول توافق هسته ای تغییر رویکرد مذاکراتی از جانب طرفین بوده است]

به گزارش جلفا بازار به نقل از ایرنا، رضا نصری حقوقدان و کارشناس مسایل بین المللی در مطلبی که در فضای مجازی منتشر کرده ، تحت عنوان ‘مدل برجام چیست؟’ به تبیین مدل مذاکراتی منتج به برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) میان ایران و کشورهای 1+5 پرداخته است.
متن کامل این مطلب به شرح زیر است:
‘ این روزها، رسانه های وابسته به جناح منتقد دولت «برجام» را مترادف با «عبور از خطوط قرمز» می خوانند و نسبت به تکرار آن در سایر حوزه ها هشدار می دهند. حال اینکه برخلاف ادعای این منتقدین، دلیل حصول توافق میان ایران و گروه 5+1 به هیچ عنوان آمادگی دولت روحانی در عبور از خطوط قرمز و صرف نظر کردن از برخی منافع کشور نبوده است؛ بلکه دلیل حصول توافق میان ایران و گروه 5+1 تغییر رویکرد یا متدولوژی مذاکراتی از جانب طرفین بوده است.
به واقع، در علم مذاکرات عموماً دو متدولوژی مذاکراتی عمده تعریف شده است:
یکی، مذاکرات «موضع محور» (یا Positional negotiation) است که در آن، طرفین بر «موضع» خود پافشاری می کنند و برای تسلیم کردنِ طرف مقابل و تحمیل آن موضع، از تمامی ابزار فشار موجود استفاده می کنند. در این روش، که معمولاً منتهی به شکست مذاکرات یا شکستِ دست کم یکی از طرفین می شود، هریک از طرفین، گفت وگو را از «موضع حداکثری» خود شروع می کند، و ضمن تخطئهٔ موضع طرف مقابل در طی مذاکرات، در نهایت ممکن است از آن موضع حداکثری ابتدایی کمی کوتاه بیآید. این روش در طی سال های دولت احمدی نژاد و بوش امتحان شد که به جز اتلاف وقت و منابع طرفین و سرسرختی بیشتر هر یک از آن ها بر «مواضع» خود، هیچ نتیجه دیگری نداشت.
دوم، مذاکرات «اصول محور» (یا Principled negotiation) است که در آن، طرفین تلاش می کنند تا منافع و اهدافِ خود از طرح آن موضع را تشریح کنند، و برای تأمین حداکثری آن اهداف و منافع، مشترکاً به اختراع راهکارهای مبتکرانه و گزینه های جدید بپردازند.
به واقع، روش دوم (مذاکرات اصول محور) در پی مشاهدهٔ شکست های پی در پی «مذاکرات موضع محور» توسط دو استاد برجسته ٔ دانشگاه هاروارد (راجر فیشر و ویلیام یوری) در اوایل دههٔ 1980 میلادی طراحی و تدوین شده است و امروزه در مهم ترین دانشگاه ها و مراکز داوری و حقوقی دنیا، به عنوان موثرترین و کارآمدترین متدولوژی مذاکره آموزش داده می شود.
برخی از مبانی پایه ای این روش مذاکراتی، که در ادبیات علم مذاکرات مطرح شده، عبارت است از: «تفکیک انسان ها از مسائل مورد بحث»، «تمرکز بر منافع به جای تمرکز بر مواضع»، «اختراع راهکارها و گزینه های جدید و جایگزین» و «مذاکره و سنجش مواضع بر مبنای شاخص های عینی» است که هر یک از آن ها در مذاکرات هسته ای در دو سال گذشته نمود و بروز خارجی داشته و چه بسا در بعضی موارد نیز از جانب برخی جریان ها مورد انتقاد قرار گرفته است.
در واقع، اگر از منظر علمی و اصولی و بدور از اتهامات و فضاسازی های سیاسی به دلایل حصول توافق نگاه کنیم، مهم ترین دلیل حصول توافق میان ایران و گروه 5+1 گذار طرفین از متدولوژی «موضع محور» به متدولوژی «اصول محور» بوده است.
حقیقت این است که آنچه امروز در ایران تحت عنوان «مُدل برجام» شناخته می شود و بعضاً حساسیت برانگیز نیز شده است، چیزی نیست جز مذاکره بر اساس روش مذاکراتی «اصول محور» که فعلاً به عنوان معتبرترین و علمی ترین روش مذاکراتی در دنیا شناخته می شود.

کپی رایت © 2019 جلفابازار. حقوق انتشار محفوظ است.