توسعه دیپلماسی علمی همگام با دیپلماسی عمومی کشور

توسعه دیپلماسی علمی همگام با دیپلماسی عمومی کشور

« محسن حاجی میرزایی» دبیر هیات دولت در مقاله ای تصریح کرد: گزارش اخیر وزیر علوم که درباره وضعیت علم و فناوری کشور به هیات دولت ارائه شد،نشانگر این حقیقت است که علاوه بر رشد قابل توجه میزان تولید مقالات علمی،نظام دانشگاهی توانسته است همگام با سیاست خارجی و دیپلماسی عمومی، جهش بلندی در دیپلماسی علمی داشته باشد.
[توسعه دیپلماسی علمی همگام با دیپلماسی عمومی کشور]

به گزارش جلفا بازار به نقل از ایرنا متن کامل مقاله حاجی میرزایی در باره دستاوردهای دولت تدبیر و امید در عرصه علم و فناوری تحت عنوان ‘توسعه دیپلماسی علمی همگام با دیپلماسی عمومی کشور’ چنین است:

‘روز یکشنبه و در جلسه هیات دولت، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری گزارشی از وضعیت علم و فناوری در کشور ارایه کرد که نشان می داد دولت یازدهم در این حوزه نیز همانند سایر بخش ها موفقیت و دستاوردهای قابل توجهی داشته که برای قدرشناسی از فعالان این عرصه و آگاهی افکار عمومی از نتایج این تلاش ها، به نکات مهم این گزارش اشاره می شود.

رهبر معظم انقلاب همواره توجه مسؤولان دولت بویژه دستگاه آموزش عالی را به ضرورت برنامه ریزی برای شکوفایی استعدادها و گسترش دایره پیشرفت علمی کشور جلب کرده و تاکید نموده اند: «برای تأمین عزت، آبرو، رفاه، اقتدار جهانی و پیشرفت ملی باید از طریق علم وارد شویم، علم برای سعادت یک ملت کافی نیست؛ اما قطعاً یک شرط لازم و بسیار مهم محسوب می شود.»

یکی از شاخص های مهم حرکت به سمت توسعه و پیشرفت، تولید علم و سندهای علمی نمایه شده در مراکز بین المللی پذیرش و انتشار محتواهای علمی و پژوهشی است. گزارش وزارت علوم، تحقیقات و فناوری که مبتنی بر داده های پایگاه اطلاعات علمی مانند «اسکوپوس» و «تامسون رویترز» و «آی اس آی» است، این واقعیت را روشن می کند که میزان تولید مقالات علمی کشور از رشد قابل توجهی برخوردار بوده است؛ به طوری که براساس داده های پایگاه «آی اس آی» تعداد مقالات از ۲۸۴۵۰ در سال ۲۰۱۱ به ۳۳۲۶۲ در سال ۲۰۱۵ رسیده و در بحث کمیت نیز این شاخص رشد نشان می دهد. مقایسه رشد علمی ۲۰ کشور برتر دنیا در سال ۲۰۱۴ در پایگاه «اسکوپوس» هم بیانگر این واقعیت است که ایران پس از روسیه، هند و چین در رتبه چهارم شتاب علمی قرار دارد.

در حالی که دولت تدبیر و امید در حوزه آموزش عالی از سوی منتقدان به عقبگرد در تولید علم متهم می شود، گزارش ها نشان می دهد رتبه ایران از نظر دانشگاه های موجود در بین دانشگاه های برتر دنیا از عدد ۳۲ در سال ۲۰۱۲ به ۲۳ در سال ۲۰۱۶ ارتقا یافته و صعود ۹ پله ای داشته است. جای افتخار است که سندهای علمی منتشر شده در سایت های معتبری چون «یو.اس.نیوز» و «لایدن» تصریح دارد که اولا؛ دانشگاه های کشور در سه سال گذشته در جمع دانشگاه های برتر حائز رتبه بندی قرار گرفته و ثانیا؛ دانشگاه های تهران، صنعتی شریف و اصفهان هر سال جهش های قابل توجهی داشته اند و ثالثا؛ این پیشرفت مربوط به رشته های کاربردی نظیر مهندسی، شیمی، ریاضی، علوم کامپیوتر و علوم گیاهی بوده است.

نکته بارز دیگر در گزارش ارایه شده به هیات دولت این بود که نظام دانشگاهی توانسته است همگام با سیاست خارجی و دیپلماسی عمومی، جهش بلندی در دیپلماسی علمی داشته باشد به طوری که در سال ۱۳۹۴ بیش از ۱۴۰ پروژه تحقیقاتی با دانشگاه های خارجی انجام شده و در راستای بهره مندی از دانش جدید و تعاملات علمی بیش از ۱۴۸۰ مهمان خارجی جهت تدریس، تحقیق و شرکت در کارگاه های آموزشی و رویدادهای علمی به ایران سفر کرده اند. در حوزه ادبیات در سال گذشته کرسی زبان فارسی در ۳۰ کشور دنیا راه اندازی شده و برای نخستین بار کرسی شیعه شناسی در واتیکان دایر گردید. همچنین سایت «اسکوپوس» از رشد ۵ درصدی تولید مقالات علمی با مشارکت بین المللی در ۵ سال گذشته خبر می دهد.

رییس جمهوری در سال های اخیر همواره بر این موضوع تاکید داشته که نیروی جوان تحصیل کرده در ایران فرصتی برای توسعه و شکوفایی اقتصادی است و کشورهای دیگر با علم به این موضوع می دانند که روند توسعه علمی در ایران در همه زمینه ها توقف ناپذیر است. در حال حاضر بیش از چهار میلیون و ۸۰۰ هزار دانشجو در موسسات آموزش عالی کشور تحصیل می کنند. خوشبختانه همزمان با افزایش تعداد دانشجویان در مقاطع کارشناسی ارشد، دکتری ارزش مقالات علمی و تعداد دانشمندان ایرانی در رنکینگ های جهانی بالا رفته است. براساس اسناد«آی اس آی» سهم مقالات ایران از مقالات برتر بین المللی جهان از
۵۷/۰ درصد در سال ۲۰۱۱ به ۴۲/۱ درصد در سال ۲۰۱۵ ارتقا یافته و تعداد دانشمندان ایرانی قرار گرفته در زمره دانشمندان یک درصد برتر دنیا به عدد ۲۰۰ رسیده است.

توجه ویژه دولت به شرکت های دانش بنیان و افزایش این شرکت ها در پارک های علم و فناوری نیز از چشم مؤسسات معتبر علمی دور نمانده و آنها نیز اذعان دارند که تعداد مراکز رشد فناوری و پارک های علم و فناوری با شیب قابل ملاحظه ای در حال رشد است و از عدد ۲۵۱۸ در سال ۱۳۹۰ به ۴۴۰۰ در سال ۱۳۹۴ رسیده و بیش از ۰۰۰ر۱۰ نفر به تعداد شاغلان در این مراکز افزوده شده است. اما آنچه دل مردم را شاد می کند این است که در راستای عدم اتکای اقتصاد کشور به نفت، این شرکت ها که در سال ۱۳۹۲ ، ۱۴٫۱ میلیون دلار درآمد برای کشور کسب کردند، در سال ۱۳۹۳ توانستند ۴۹٫۵ میلیون دلار ارزآوری داشته باشند و این جهش با وجود تحریم های ظالمانه برای سال ۱۳۹۴ نیز پیش بینی می شود.

اگر تا چند سال پیش عنوان می شد که رشد چاپ مقاله مثلا در ایران یا ترکیه و یا هند الزاما به معنی تولید علم در زمینه مسائل بنیادی و انسانی این کشورها نیست یا مستقیما به حل مسائل و مشکلات جامعه یا تبدیل علم به ثروت یا کارآفرینی کمک نمی کند، حالا باید اذعان کرد که سیاستگذاری در توسعه علم و فناوری نقش بسیار موثری در هدایت پژوهش های علمی (و تناسب تولیدات در زمینه های مختلف علوم پایه، علوم انسانی، فنی، هنر و کشاورزی) داشته و براحتی می توان ارتباط میان مراکز علمی، صنعت و بازار کشور را با توجه به حجم مبادلات مالی آن درک کرد. تنها در سال ۱۳۹۴ میزان قرارداد منعقده و فروش فناوری در بازار به عدد ۴۲۵ میلیارد ریال رسیده است. افزایش تعداد دفاتر انتقال تکنولوژی و مراکز کارآفرینی و نوآوری در مراکز آموزش عالی و نیز سفارش هایی که به دبیرخانه شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری برای طرح های کلان ملی ارایه شده، نشان می دهد دولت در حوزه آموزش عالی در مسیری درست حرکت می کند.

امسال سال اقتصاد مقاومتی، اقدام و عمل است که رویکردهای آن عدالت بنیانی، مردمی بودن، دانش بنیان بودن، برونگرایی و درونزایی است. بدون تردید توجه به دانشگاه ها و مراکز علمی و حفظ نشاط و پویایی در نسل جوان فرهیخته می تواند به تحقق این شعار کمک کند. در این شرایط باید این رهنمود رهبر معظم انقلاب را همواره یادآور شد که: «آینده کشور به برکت اهداف، شعارها و حرکت انقلابی جامعه و حضور انبوه نخبگان جوان و حرکت عظیم و پرشتاب علمی و فناوری که آغاز شده است، آینده ای روشن و همراه با پیشرفت و اقتدار و نفوذ روزافزون معنوی در منطقه و جهان خواهد بود و کسانی که در این شرایط بدنبال دلسرد کردن نسل جوان از حال و آینده هستند، مرتکب خیانت به کشور و ناموس ملی می شوند.»

کپی رایت © 2019 جلفابازار. حقوق انتشار محفوظ است.