نشست دوحه؛ تلاش برهم زنندگان بازار نفت برای بازگرداندن ثبات

نشست دوحه؛ تلاش برهم زنندگان بازار نفت برای بازگرداندن ثبات

تولیدکنندگان نفت عضو و غیرعضو اوپک (سازمان کشورهای صادرکننده نفت) امروز (یکشنبه) درشهر دوحه قطر گردهم آمده اند تا تلاش کنند طرح فریز نفتی (حفظ سقف تولید نفت در سطح ژانویه ۲۰۱۶) را برای کاهش عرضه نفت و بهبود قیمت ها تصویب کنند.
[نشست دوحه؛ تلاش برهم زنندگان بازار نفت برای بازگرداندن ثبات]

به گزارش جلفا بازار به نقل از ایرنا روز یکشنبه، توافق اولیه طرح فریز نفتی در ماه فوریه(بهمن-اسفند) ۲۰۱۶ بین کشورهای روسیه، عربستان، قطر و ونزوئلا حاصل شد. روسیه به عنوان بزرگترین تولیدکننده نفت غیرعضو اوپک و عربستان به عنوان بزرگترین تولیدکننده نفت عضو اوپک نقش اصلی را در عرضه بیش از تقاضای نفت به بازار و افت قیمت ها دارند. میزان اضافه عرضه نفت به بازار اکنون یک میلیون و ۵۰۰ هزار بشکه در روز برآورد می شود.
عربستان سعودی از ماه ژوئن(خرداد-تیرماه) ۲۰۱۴ با هدف جلوگیری از سهم گیری نفت شیل (تولید نفت از ماسه های نفتی) از بازار جهانی نفت، افزایش تولید نفت را بدون هیچ اجماعی با دیگر تولیدکنندگان هم گروه خود آغاز کرد و با این اقدام قیمت های نفت را از ۱۱۵ دلار در ماه ژوئن ۲۰۱۴ به ۷۶ دلار در هر بشکه در ماه نوامبر همان سال کاهش داد.
روند نزولی قیمت ها در سال ۲۰۱۵ تداوم یافت و قیمت هر بشکه نفت به سطح ۳۰ دلار نیز سقوط کرد. اعلام توافق اولیه طرح فریز نفتی در ماه فوریه سال جاری میلادی، قیمت های نفت را ۳۰ درصد بالا برد. قیمت های نفت در آستانه نشست دوحه به دامنه ۴۰ تا ۴۳ دلار رسید. مازاد عرضه نفت خام در بازارها موجب کاهش ۷۰ درصدی قیمت آن از اواسط سال ۲۰۱۴ تاکنون شده است.
محمد السعده وزیر انرژی قطر در دعوتنامه شرکت کشورهای تولیدکننده نفت در نشست دوحه نوشت: کشورهای نفتی باید برای یک اقتصاد جهانی سالم‌تر بازار را متعادل کنند زیرا در حال حاضر کسی از قیمت‌های پایین نفت نفع نمی‌برد.
صالح خبری وزیر انرژی الجزایر نیز درباره نشست دوحه گفته بود، هر کشوری مشغولیت ها و دلایلی دارد که باید با هم آن را بررسی کنیم و امیدواریم به اجماعی برسیم که مناسب همه باشد.
برخی خبرها، نشست دوحه را تلاشی برای نزدیک شدن مواضع کشورهای تولیدکننده و کاهش اختلافات دانسته و تاکید کرده بودند نشست دوحه با رسیدن به راه حلی، کاهش تولید و امکان بهبود تدریجی قیمت نفت را فراهم می کند.

** موضع ایران
بیژن زنگنه وزیر نفت با حمایت از طرح تثبیت تولید نفت (فریز نفتی) و برگزاری نشست دوحه گفته، ایران تحت هیچ شرایطی نمی تواند از حق و سهم تاریخی خود از بازارهای جهانی نفت خام صرفنظر کند.
وی افزود: طرح فریز یا منجمد کردن تولید نفت خام در سطح ماه ژانویه ٢٠١۶، در نشست چهارجانبه وزیران نفت و انرژی روسیه، ونزوئلا، قطر و عربستان ماه فوریه(بهمن-اسفند) امسال در دوحه مطرح شد؛ در این نشست تصمیم گرفته شد برای سامان دادن بازار و برای اینکه نبود تعادل میان عرضه و تقاضا از میان رود (هم اکنون بیش از ٢ میلیون بشکه مازاد نفت در بازار وجود دارد) تولید نفت در سطح ماه ژانویه ٢٠١۶ تثبیت شود.
وزیر نفت ضمن حمایت جمهوری اسلامی ایران از این طرح با بیان اینکه چند نکته مهم در این ایده وجود دارد، همکاری جدی کشورهای عضو و غیرعضو سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) را یکی از این نکته ها دانست و تصریح کرد: در این طرح برای نخستین بار یک همکاری جدی، موثر و سازنده میان تولیدکنندگان اوپک و بخشی از تولیدکنندگان غیر عضو این سازمان به وجود آمده است.
وی ادامه داد: روسیه، بزرگترین تولیدکننده نفت دنیا و یکی از تولیدکنندگان بزرگ غیر عضو اوپک پیش از این حاضر نبود با اوپکی ها همکاری کند و این آغاز همکاری مناسبی است؛ به تبعیت مسکو برخی کشورهای دیگر غیر عضو اوپک نیز حاضر شدند با اعضای اوپک همکاری کنند.
زنگنه دیگر نکته مهم این طرح را این موضوع دانست: «با کاهش قیمت نفت عده ای از اعضای اوپک اعتقاد داشتند که باید بازار را به حال خود رها کرد و این سازمان نباید درباره قیمت تصمیم بگیرد، اما هم اکنون اعضا به این نتیجه رسیدند که باید برای بهبود وضع بازار اقدامی کرد که این تصمیم گیری جای خوشامد دارد.»
وزیر نفت با تاکید بر این که ایران از طرح فریز نفتی حمایت می کند، اما آن را کافی نمی داند، یادآور شد: ما به اعضای اوپک و برخی کشورهای غیر عضو اوپک همچون روسیه که با ما در ارتباط بودند گفتیم که باید واقعیت بازگشت نفت ایران را به بازار درک کنند زیرا اگر ایران بخواهد تولید نفت را در سطح ماه ژانویه تثبیت کند بدان معناست که هیچ اتفاقی در رفع تحریم های این کشور نیفتاده است.
وی بزرگترین خواسته ملت و دولت را اجرای برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) و رفع تحریمها دانست و با بیان اینکه مهمترین تحریم علیه ایران، تحریم نفت بود، اظهار کرد: در دوران تحریم مقدار صادرات نفت ایران به یک میلیون بشکه در روز رسید، در حالی که این رقم پیش از تحریمها ۲ میلیون و ٣٠٠ تا ٢ میلیون و ۴۰۰هزار بشکه در روز بود.
وزیر نفت با بیان اینکه ایران پیش از لغو تحریمها در نشست های متعدد با اعضای اوپک و همچنین نوشتن نامه، بازگشت نفت ایران را به بازار یادآورشده بود و اعضای اوپک نیز این موضوع را منظور کردند، افزود: اعضای اوپک نیز به طور عمومی با بازگشت ایران به بازار نفت برخورد مثبتی داشتند.
زنگنه، بازگشت به بازار نفت را حق ایران دانست و یادآورشد: ایران نقشی در نامتعادل کردن بازار نداشته و زمانی که بازار نامتعادل شده و عرضه بیش از تقاضا بوده، ایران حداقل تولید تاریخی خود را داشته است.
وی تصریح کرد: انصاف و منطقی نیست و کسی هم نمی تواند از ایران چنین انتظاری داشته باشد که تحریمی خودخواسته بر خود تحمیل و با دست خود، خودش را تحریم کند.
وزیر نفت بار دیگر ضمن حمایت از برگزاری نشست دوحه درباره حضور نماینده ایران در این نشست گفت: ما به این نتیجه رسیدیم که نشست دوحه برای کسانی است که می خواهند طرح فریز نفتی را امضا کنند و اگر می خواستیم نماینده ای از ایران در این نشست حضور داشته باشد برای این بود که حمایت خود را از این طرح نشان دهیم ، اما از آن جا که قرار نیست ایران این طرح را امضا کند، بنابراین ضرورتی برای حضور نماینده ایران در این نشست وجود ندارد.
وی تاکید کرد، تحت هیچ شرایطی نمی توانیم از حق و سهم تاریخی خود از بازار نفت صرف نظر کنیم.
به گزارش ایرنا، کشورهای قطر، ونزوئلا و روسیه در هفته های پایانی سال ۱۳۹۴ رایزنی هایی را با ایران برای شرکت در طرح فریز نفتی انجام دادند، اما بیژن زنگنه وزیر نفت ایران به صراحت مواضع کشورمان را اعلام کرد و گفت که ایران نقشی در مازاد عرضه نفت به بازار نداشته و در تلاش برای بازپس گیری سهم از دست رفته خود از بازار نفت در دوران تحریم هاست.
زنگنه بارها پیش از اجرایی شدن برنامه جامع اقدام مشترک(برجام) اعلام کرده بود که ایران درصدد افزایش تولید نفت و بازگشت به سهم قبلی اش در بازار است. برجام در ژانویه ۲۰۱۶(د ی ماه ۱۳۹۴ ) اجرایی شد.
وزیر نفت ایران به دلیل برنامه های از پیش تعیین شده و با درک اکثریت اعضا که ایران امضا کننده توافق آتی در نشست دوحه نخواهد بود، در این نشست حضور نیافت و برای موفقیت این نشست ابرازامیدواری کرد. حسین کاظم پوراردبیلی نماینده ایران درهیات عامل اوپک در نشست امروز دوحه حضور یافته است.
به گزارش منابع خبری، روسیه، عمان و نیجریه به طور رسمی، استثنا شدن ایران از اجرای طرح تثبیت تولید نفت را در ماه ژانویه گذشته تایید کردند اما برخی کشورهای عربی از تهران خواسته اند به این طرح بپیوندد.

** همگامی روسیه با اوپک
در دوره های مختلف افت بهای نفت در بازارهای جهانی، هیچگاه کشورهای مهم تولیدکننده نفت غیرعضو اوپک اعضای اوپک را برای ساماندهی بازار نفت به طور عملی همراهی نکرده اند.
اوپک همیشه در ساماندهی بازار نفت و بهبود قیمت ها تنها بود. اما اکنون روسیه به عنوان بزرگترین تولیدکننده نفت غیرعضو اوپک برای همکاری با اوپکی ها پاپیش گذاشته و خواهان کاهش اضافه عرضه نفت به بازار و اجرای طرح فریز نفتی شده است.
کارشناسان بازار نفت، پیشقدمی روسیه در این حرکت را از آن جهت ارزیابی می کنند که این کشور نگران افت بهای گاز در بازارهای جهانی است. زیرا گاز طبیعی براساس بهای نفت قیمت گذاری می شود و هر چه قیمت نفت در سراشیبی قرار گیرد، قیمت گاز نیز به تبع آن افت خواهد کرد و این مساله به اقتصاد روسیه که بزرگترین صادرکننده گاز دنیا به شمار می رود، ضریه سنگینی زده و این کشور با کسری بودجه مواجه شده است. روسیه روزانه بیش از ۱۰ میلیون بشکه نفت تولید و بخش عمده آن را صادر می کند.
سرگئی لاوروف وزیر خارجه روسیه درباره نشست دوحه گفته بود، مسکو به همکاری و تعامل با کشورهای عضو اوپک برای تثبیت بازار جهانی نفت روی آورده است.
تحریم های اقتصادی تحمیل شده بر این کشور از سوی غرب به دلیل موضوع اوکراین نیز بر اقتصاد روسیه تاثیر منفی گذاشت. نرخ برابری روبل در مقابل دلار آمریکا بیش از ۱۰۰ درصد کاهش یافته و این واحد پولی را به یکی از بی ثبات ترین ارزهای اروپایی در دوسال گذشته تبدیل کرده است.

** عقب نشینی عربستان
عربستان سعودی پس از اقدام یک جانبه به افزایش تولید نفت و پایین آوردن بهای نفت به منظور بیرون راندن تولیدکنندگان نفت شیل از بازار به درخواست اوپکی ها برای کاهش تولید نفت و بهبود قیمت ها وقعی ننهاد. اما اکنون برای نخستین بار با کسری بودجه مواجه شده و در جست وجوی راهی برای کاهش مخارج و رهایی از وابستگی به نفت است.
براساس آمار منتشر شده، به دلیل کاهش بهای نفت، ذخایر ارزی تولیدکنندگان نفت جهان کاهش یافته و حدود نیمی از آن مربوط به عربستان سعودی است که به ۱۳۸ میلیارد دلار یا ۲۳ درصد از کل ذخایر این کشور می رسد. پس از آن کشورهای روسیه، الجزایر، لیبی و نیجریه هستند.
عربستان در سه ماهه چهارم سال گذشته میلادی ۳۸٫۱ میلیارد دلار از ذخایر خود را هزینه کرده که بزرگترین کاهش سه ماهه از سال ۱۹۶۲ است. این کشور تا پیش از برگزاری این نشست همواره اعلام می کرد اگر ایران به طرح فریز نفتی نپیوندد دراین طرح شرکت نخواهد کرد. اما با اعلام مواضع صریح وزیر نفت ایران، عربستان به عنوان برهم زننده اصلی بازار نفت از موضع خود عقب نشینی کرد و رسانه ها خبر دادند این کشور برای محدود کردن عرضه نفت با روسیه به توافق رسیده است.
عرضه اضافی نفت به بازار سبب شد ذخیره سازی نفت جهان در سال ۲۰۱۵ میلادی از مرز سه میلیارد بشکه فراتر رود. آژانس بین المللی انرژی پیش بینی می کند در نیمه نخست سال جاری میلادی نیز روزانه شاهد افزایش یک و نیم میلیون بشکه ای ذخیره سازی نفت جهان باشیم.
آژانس بین المللی انرژی برآورد خود از رشد تقاضای جهانی نفت خام را برای سال جاری میلادی اندکی کاهش داد و به یک میلیون و ۱۶۰ هزار بشکه در روز رساند. این نهاد مطالعاتی انرژی وابسته به کشورهای مصرف کننده اصلی نفت دردنیا با اشاره به کند شدن رشد تقاضای نفت در آمریکا، اروپا و چین اعلام کرد: ممکن است هند در زمینه برخورداری از بیشترین رشد تقاضای نفت جهان، جایگاه چین را تصاحب کند.
آژانس بین المللی انرژی همچنین پیش بینی کرده است عرضه نفت از سوی کشورهای غیر عضو اوپک در سال جاری میلادی ٧٠٠ هزار بشکه در روز کاهش یابد.

** پیش بینی نتایج نشست
گمانه زنی های بسیاری درباره نشست دوحه شده است؛ برخی معتقدند این نشست بدون هیچ نتیجه و تصویب طرحی به پایان خواهد رسید. برخی نیز معتقدند این نشست به دلیل تاثیرنامطلوب کاهش بهای نفت بر اقتصاد کشورهای تولیدکننده نفت عضو و غیرعضو اوپک، طرح فریز نفتی تصویب خواهد شد.
خبرگزاری رویترز در گزارشی به پیش بینی آژانس بین المللی انرژی اشاره کرده که «توافق تولیدکنندگان نفت در دوحه قطر، تاثیری چشمگیر بر بازار نفت نخواهد داشت. توافق تولیدکنندگان نفت عضو و غیر عضو اوپک برای محدود کردن عرضه، تاثیری اندک بر بازارهای جهانی خواهد داشت و تعادل بازارهای جهانی نفت پیش از سال ٢٠١٧ میلادی محقق نمی شود.»
«انس صالح» وزیر نفت کویت نیز معتقد است، در صورت هماهنگی میان کشورهای صادر کننده نفت در داخل و خارج اوپک در نشست دوحه، شاهد ثبات قیمت ها در بازار جهانی نفت خواهیم بود.
وی گفته بود، رسیدن به یک اجماع و موضع گیری مثبت، می تواند به ثبات قیمتها کمک فراوانی کند. کویت چهارمین تولیدکننده بزرگ نفت اوپک محسوب می شود و روزانه سه میلیون بشکه نفت صادر می کند.
«علی النعیمی» وزیر نفت عربستان سعودی، طرح فریز نفتی را در رسیدن دوباره بازار نفت به تعادل موثر می داند.
یک تاجر نفت به رویترز گفته است، احتمال می رود نشست دوحه نتیجه ای نداشته باشد مگر اینکه شرکت کنندگان همه را غافلگیر کنند و به یک تصمیم موثر برسند.
قیمت نفت برنت دریای شمال در پایان معاملات روز جمعه بازار لندن ۷۴ سنت نسبت به روز قبل از آن کاهش یافت و به ۴۳ دلار و ۱۰ سنت رسید، در حالی که نفت خام آمریکا در بازار نیویورک به بهای ۴۰ دلار و ۳۶ سنت معامله شد و کاهش قیمت یک دلار و ۱۴ سنتی را نسبت به روز پیش از آن تجربه کرد.
«دومینیک کریچلا» تحلیلگر موسسه مدیریت انرژی در نیویورک نیز بعید می داند نتیجه این نشست، کاهش تولید نفت باشد.
بازار نفت در انتظار نتایج نشست امروز دوحه است که شاید نخستین تجربه تاریخی همکاری تولیدکنندگان نفت عضو و غیرعضو اوپک برای ساماندهی بازار و دفاع از بهبود قیمت ها باشد.
در نشست امروز دوحه که اعضای اوپک شامل ایران، قطر، امارات متحده عربی، عربستان سعودی، اندونزی، الجزایر، نیجریه، ونزوئلا، کویت، اکوادور، عراق، آنگولا (بدون حضور لیبی) و برخی تولیدکنندگان دیگر شامل برزیل، مکزیک، روسیه، قزاقستان و ترینیدادتوباگو شرکت می کنند، ریاض و مسکو نقش اصلی را در توفیق یا شکست خواهند داشت. تصویب طرح فریز نفتی، رشد ناگهانی قیمت های نفت را سبب نخواهد شد اما امید می رود از افت بیشتر جلوگیری کرده و روند بهبود قیمت ها را ادامه دار کند.
شکست طرح نیز به بازار این علامت را می دهد که اضافه عرضه وجود خواهد داشت و بدنبال آن با بالارفتن سطح ذخیره سازی های نفت، فشار بیشتری بر قیمت ها وارد خواهد آمد.

کپی رایت © 2019 جلفابازار. حقوق انتشار محفوظ است.