كره از مناسبات دیرین تا شركای استراتژیك

به گزارش جلفابازار  سفر خانم «پارک» به تهران دارای جنبه های گسترده ای بود که شاید در این مدت از سوی رسانه ها بسیار به آنها پرداخته شده، اما در مجموع می توان این سفر و دیدار وی با مقام های عالی رتبه جمهوری اسلامی ایران را از جهات دیگری هم مورد ارزیابی قرار داد.
در این ارزیابی بحث نخست آن است که از زمان برقراری روابط دیپلماتیک تهران – سئول در سال ۱۹۶۲، این نخستین سفر رئیس جمهور کره جنوبی به ایران است؛ امری که به خودی خود بیانگر موارد و مسائل بسیاری است، از جمله اینکه زمان انجام این دیدار در دوران پسابرجام و پس از توافق هسته ای تا حدود زیادی نشان می دهد که سیاست خارجی مبتنی بر روابط دیپلماتیک دولت حسن روحانی، باعث رقم خوردن فرصت های اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و… بسیار برای جمهوری اسلامی شده که مصداق آن سفر خانم «پارک» به ایران است.
چنانچه حجت‌الاسلام حسین سبحانی‌ نیا، نایب رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در گفت و گویی در این مورد گفت: «مساله برجام توانسته این گونه روابط و زمینه ‌ها را هموار کند.»
با این مقدمه، باید در ادامه به زوایای دیگر سفر رئیس جمهور کره جنوبی به ایران پرداخت؛ مواردی نظیر مصادیق گسترش روابط اقتصادی، اهداف پیدا و پنهان طرفین از این دیدار و البته در نهایت، واکنش سایرین به سفر رئیس جمهور کره جنوبی به ایران.

* مصادیق اقتصادی
نمی توان انکار کرد که یکی از مهم ترین اهدافی که در دیدار مقامات و سران کشورهای مختلف از سوی آنها دنبال می شود، گسترش و توسعه روابط اقتصادی است؛ امری که در صورت نیازسنجی و بسترسازی مناسب، می تواند منجر به نتایج مناسب شود.
با این حال پیش از هر چیز باید در مورد نتایج اقتصادی سفر رئیس جمهور کره جنوبی به ایران، به این نکته اشاره کرد که صرف گسترش روابط اقتصادی دو کشور به معنای اثبات یکی از مسائلی است که دولت همواره در دوره پسابرجام بر آن تاکید کرده است.
کره جنوبی به عنوان یکی از کشورهایی که از رابطه ایده آل اقتصادی با ایالات متحده برخوردار است، در صورت حس کردن کوچک ترین خطر و تهدیدی در مورد روابط تجاری و اقتصادی با جمهوری اسلامی، مطمئنا به دلیل جلوگیری از عواقب آن، وارد چنین مذاکراتی نمی شد و اقدام به امضای تفاهم نامه همکاری با ایران نمی کرد. بنابراین بار دیگر می توان تاکید کرد که نخستین مصداق این روابط اقتصادی، از بین رفتن بخش عظیمی از نظام تحریم ها علیه ایران است.
دکتر حسن روحانی رئیس جمهوری در نشست خبری با همتای کره ای خود اعلام کرد که بواسطه تفاهم نامه های جدید میان ایران و کره جنوبی، حجم مبادلات دو کشور از ۶ میلیارد دلار کنونی به ۳ برابر یعنی ۱۸ میلیارد دلار افزایش می یابد.
البته نباید فراموش کرد که ظاهرا این تفاهم نامه ها تنها به مبادلات تجاری محدود نمی شود و سرمایه گذاری کره‌ای‌ها و انتقال تکنولوژی و صنعت توسط آنان به ایران را نیز در بر می گیرد. چنانچه رئیس جمهوری در همین نشست خبری گفت که «یکی از این توافقات تبدیل روابط تجاری دو کشور به روابط راهبردی و ریشه ‌دار است که برای ایجاد این تحول بزرگ، شرکت‌ های کره جنوبی به سرمایه ‌گذاری و فعالیت ‌های مشترک اقتصادی با ایران مبادرت خواهند کرد و در کنار این فعالیت ‌ها فناوری ‌های پیشرفته وارد ایران خواهد شد.»

* اهداف طرفین از تقویت روابط
تقویت روابط تجاری ایران با کره جنوبی می تواند اهداف هوشمندانه بسیاری را در پس خود داشته باشد، اهدافی که تنها محدود به مبادلات تجاری نمی شود بلکه جزو سیاست های راهبردی برای مقابله با هرگونه بحران احتمالی به شمار می رود. کره جنوبی می تواند یک شریک تجاری ایده آل از هر نظر برای جمهوری اسلامی به شمار رود؛ در صورتی که چین تمایل به جایگزینی نفت ایران با نفت های دیگر داشته باشد، کره جنوبی می تواند جایگزین چین در مبادلات تجاری باشد. این امر در مورد کشورهای اروپایی نیز صدق می کند؛ چنانچه این کشورها مبنی بر محدودیت های احتمالی از سوی آمریکا یا اتحادیه اروپا، به هر دلیلی نتوانند یا نخواهند روابط تجاری خود را با ایران گسترش دهند، کره جنوبی می تواند در نقش یک جایگزین مناسب ظاهر شود.
از سوی دیگر به نظر می رسد که کره جنوبی نیز به دنبال یک رابطه مبتنی بر منطق با جمهوری اسلامی است تا در روزهای بحران های احتمالی منطقه شرق آسیا، ایران به عنوان یک قدرت منطقه ای و فرامنطقه ای در قامت یک میانجی در کنار چین و روسیه ظاهر شود.
چنانچه مصداق این ادعا نیز می تواند گفت و گوی رئیس جمهور کرده با یونهاپ در مسیر بازگشت از تهران باشد که طی آن خانم «پارک» تاکید کرد: «معتقدم سفر به تهران فرصتی را برای همکاری در مسئله خلع سلاح هسته ای در شبه جزیره کره به وجود آورده است.»
وی افزود: «رئیس جمهوری ایران موضع خود را درباره مخالفت با تولید و توسعه بمب اتمی اعلام کرد. او از تحقق وحدت مسالمت آمیز در شبه جزیره کره حمایت کرد و گفت که خواهان بروز ناامنی در شبه جزیره کره نیست.»

* واکنش آمریکا
واکنش واشنگتن به ملاقات سران تهران و سئول، یکی از سربسته ترین واکنش های آمریکا به گسترش روابط ایران با سایر کشورهای جهان به شمار می رفت. حین سفر بی سابقه رئیس جمهور کره جنوبی به تهران، جان کربی سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا در پاسخ به سئوالی در این مورد، گفت: «فکر می کنم شما باید این پرسش را از مقامات سئول بپرسید تا درباره رابطه دو جانبه خود با ایران صحبت کنند.»
آنچه مسلم است، ایران در مقطع زمانی پسابرجام، علاوه بر تقویت اقتصادی خود، عادی سازی روابط با سایر کشورهای جهان را نیز در دستور کار خود قرار داده که ابزار آن نیز هوشمندی و ظرافت دیپلماتیک محمد جواد ظریف به عنوان رئیس دستگاه دیپلماسی کشور است.
در این میان، پیش از هرچیز ناگفته پیداست که عادی سازی روابط ایران با سایر کشورها بخصوص کشورهایی که جزو عوامل و اهرم های فشار آمریکا در یک منطقه به شمار می روند، می تواند موجب خشم سران کاخ سفید شود.
اینک، کره جنوبی به عنوان یکی از متحدان آمریکا در منطقه استراتژیک شرق آسیا، روند عادی سازی خود با جمهوری اسلامی را آغاز کرده؛ موضوعی که می تواند موجب نفوذ هرچه بیشتر ایران به این منطقه و همچنین رقم زدن برگ جدیدی از روابط کشورهای این منطقه باشد. از نمونه بارز آن می توان به این موضوع اشاره کرد که منافع آمریکا همواره در جنگ افروزی ها و تحرکات نظامی در نقاط مختلف جهان است.
اینک چنانچه تهران قصد داشته باشد به دنبال تحکیم روابط با سئول، در راستای حل بحران شبه جزیره کره برآید، باید منتظر واکنش های آمریکا بود.

* روابط تنها اقتصادی نیست
در نهایت با توجه به آنچه که بیان شد، اینک می توان بیش از پیش به اهمیت سفر بی سابقه رئیس جمهور کره جنوبی به ایران پی برد، سفری که شاید دستاوردها و تفاهم نامه های اقتصادی امضا شده در طول آن در بسیاری از رسانه ها مورد توجه قرار گیرد، اما نباید فراموش کرد که «اقتصاد تنها»، بهره ایران از این سفر نیست؛ بلکه با اندکی درایت می توان این گونه ادعا کرد که ایران به جز چین، اینک می تواند کره جنوبی را نیز در شرق آسیا در کنار خود ببیند.

کپی رایت © 2019 جلفابازار. حقوق انتشار محفوظ است.